เตือนภัยเงียบเศรษฐกิจไทย: สงครามอาจจบ แต่วิกฤตน้ำมันและหนี้ยังไม่จบ

แม้ความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจมีแนวโน้มคลี่คลายในระยะสั้น แต่ผลกระทบทางเศรษฐกิจที่ตามมากลับอาจยืดเยื้อกว่านั้นมาก โดยเฉพาะ “ราคาน้ำมันแพง” และ “ภาระหนี้ 3 ภาคส่วน” ที่กำลังกดทับเศรษฐกิจไทยอย่างเงียบๆ จนถูกนิยามว่าเป็น Silence Crisis หรือ “วิกฤตเงียบ” ที่ทำให้ประเทศฟื้นตัวได้ยาก โดย ศ.ดร.ตีรณ พงศ์มฆพัฒน์ นักเศรษฐศาสตร์มหภาค เตือนว่าไทยต้องเร่งรับมือก่อนสถานการณ์ลุกลาม

มุมมองดังกล่าวประเมินว่า แม้สงครามอิหร่านอาจลดระดับความรุนแรงลงในไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า แต่ความไม่แน่นอนด้านพลังงานจะยังคงอยู่ต่อไปอีก 2-3 ปี โดยเฉพาะต้นทุนค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และความเสี่ยงจากเส้นทางเดินเรือสำคัญ เช่น ช่องแคบฮอร์มุซ ที่อาจทำให้ราคาน้ำมันโลกทรงตัวในระดับสูงต่อเนื่อง

น้ำมันแพงไม่ใช่ปัญหาระยะสั้น

ราคาน้ำมันในระยะต่อไปอาจเคลื่อนไหวแถว 95-100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ซึ่งแม้ต่ำกว่าช่วงพีก แต่ยังถือว่าสูงพอจะกระทบต้นทุนการผลิต ค่าขนส่ง และค่าครองชีพทั่วโลก

สำหรับประเทศไทย แม้ยังมีจุดแข็งเรื่องโรงกลั่นและปริมาณสำรองน้ำมันมากกว่าหลายประเทศ แต่ไทยยังพึ่งพาน้ำมันนำเข้าจำนวนมาก โดยเฉพาะน้ำมันดิบที่เกี่ยวข้องกับเส้นทางตะวันออกกลาง จึงหลีกเลี่ยงแรงกระแทกด้านราคาได้ยาก

เขาระบุว่า รัฐบาลควรเร่งส่งเสริมการใช้เอทานอลผสมเชื้อเพลิงตั้งแต่ก่อนหน้านี้ เพราะไทยมีศักยภาพด้านการผลิตอยู่แล้ว แต่ติดปัญหาโครงสร้างราคาพลังงานที่ยังไม่เอื้อต่อการแข่งขันกับน้ำมันดิบ

เสนอใช้ Shock Therapy ให้คนไทย “ตระหนัก แต่ไม่ตื่นตระหนก”

รัฐบาลควรใช้มาตรการแบบ Shock Therapy ไม่ใช่เพื่อทำให้ประชาชนตกใจ แต่เพื่อให้รับรู้ความเสี่ยงล่วงหน้าและปรับตัวทันเวลา เช่น

• มาตรการประหยัดพลังงาน

• การสื่อสารสถานการณ์อย่างตรงไปตรงมา

• การจัดการราคาพลังงานอย่างเป็นขั้นบันได

• การวางแผนกรณีขาดแคลนน้ำมัน

เขาเตือนว่า หากปล่อยให้ประชาชนเชื่อว่า “ไม่มีอะไรน่าห่วง” แล้วรอจนเกิดวิกฤตจริง ค่อยออกมาตรการ อาจสายเกินไป

วิกฤตจริงของไทยคือ “หนี้ 3 ภาคส่วน”

แม้ไทยอาจไม่เผชิญวิกฤตแบบต้มยำกุ้งซ้ำรอยเดิม แต่ปัญหาที่น่ากังวลกว่า คือภาระหนี้พร้อมกันทั้ง 3 ภาค ได้แก่

• หนี้ภาครัฐ

• หนี้ภาคเอกชน

• หนี้ครัวเรือน

  
  

เมื่อทุกฝ่ายมีหนี้สูง การใช้จ่ายในอนาคตย่อมถูกจำกัด เศรษฐกิจจึงขยายตัวได้ยาก และเมื่อเกิดแรงกระแทกจากภายนอก เช่น สงคราม ราคาน้ำมัน หรือดอกเบี้ยสูง ระบบทั้งหมดจะยิ่งเปราะบาง

ธุรกิจไทยต้องรับมืออย่างไร

ภาคธุรกิจไทยควรแบ่งการรับมือเป็น 2 กลุ่มหลัก

1. ธุรกิจใช้พลังงานสูงเช่น อุตสาหกรรมขนส่ง พลังงาน โรงงานผลิต ต้องบริหารความเสี่ยงต้นทุนพลังงานล่วงหน้า

2. ธุรกิจใช้พลังงานไม่มากควรบริหารสต๊อกสินค้า ต้นทุน และวางแผน Inventory ให้เหมาะกับความผันผวนในอนาคต

ขณะที่บริษัทขนาดใหญ่ควรกระจายความเสี่ยงด้านการลงทุนและซัพพลายเชนมากขึ้น โดยเฉพาะหากความขัดแย้งลุกลามไปยังจุดยุทธศาสตร์ใหม่ เช่น ช่องแคบมะละกา

บทสรุป

สงครามอาจมีวันจบ แต่ผลกระทบทางเศรษฐกิจมักอยู่ยาวกว่าเสมอ สำหรับไทย ความเสี่ยงใหญ่ไม่ใช่เพียงน้ำมันแพง แต่คือเศรษฐกิจที่โตช้า ภาระหนี้สูง และขาดการเตรียมพร้อมเชิงโครงสร้าง หากไม่มีการรับมืออย่างจริงจัง วิกฤตครั้งนี้อาจไม่มาแบบเสียงดัง แต่ค่อยๆ บั่นทอนกำลังซื้อ ความเชื่อมั่น และอนาคตเศรษฐกิจไทยอย่างเงียบงัน